Phỏng vấn với nhà trị liệu nghệ thuật Nguyễn Hương Linh - Phần 2 (Interview with art therapist Nguyễn Hương Linh - Part 2)

A SKETCH TO ART THERAPY

Phỏng vấn với nhà trị liệu nghệ thuật Nguyễn Hương Linh (Phần 2)

(English version below)

 ...

"À đúng rồi, vậy Câu chuyện của chị với trị liệu nghệ thuật đã bắt đầu như thế nào? Kiểu như là, làm sao mà chị biết về lĩnh vực này?"

"Làm sao chị biết á? Câu hỏi hay đó; chị mừng là em thực sự tò mò về chuyện này. Thì chuyện bắt đầu sau khi chị tốt nghiệp cử nhân; chị học ngành kiến trúc ở Hàn Quốc 5 năm. Khi chị tốt nghiệp, chị đã biết là mình không muốn làm kiến trúc sư, chị nghĩ đây là một dấu mốc quan trọng. Vậy là chị bắt đầu làm việc như một nhà thiết kế đồ hoạ, tận hưởng việc làm nghệ thuật, và chị củng bắt đầu viết sách. Chị viết và vẽ minh hoạ các cuốn sách cho lứa tuổi thiếu niên và trẻ con, và chị củng đã dịch một cuốn sách về hồi phục an toàn hậu sang chấn cho lứa tuổi teen. Những trải nghiệm đó vô cùng có ý nghĩa với chị, và chị nhận ra chị thích làm việc với mọi người. Thế nên chị bắt đầu tham gia các nhóm khác nhau, gặp gỡ những người khác nhau, chị đã làm rất nhiều việc, cả từ thiện nữa, và nhiều người cũng mời chị trở thành một phần của dự án của họ để tạo vài tác động và ảnh hưởng đến xã hội. Chị thật sự tận hưởng điều đó; chị cảm thấy rằng chính những điều này mới khiến chị cảm thấy mình đang sống. Đúng khi đó, lúc chị về Việt Nam năm 2015, có một nhóm người ở Hà Nội đã rất say mê về góc nhìn các môn nghệ thuật như một công cụ để thể hiện bản thân. Tức là họ không quan tâm nếu em có thể nhảy tốt hay không, họ không quan tâm nếu em có thể hát hay hay không, họ chỉ quan tâm là đã cho phép bản thân mình làm điều đó. Và chị đã tham gia các lớp học của họ, và chị đã thực sự bất ngờ. Chị như kiểu 'Wow, vậy ra nghệ thuật không chỉ là những môn học ở trường mà ta học để chứng tỏ bản thân, nó là những gì ta học để hiểu hơn về chính mình,' và điều đó đã thay đổi suy nghĩ của chị. Sau đó thì một ngày nọ chị đã gặp được một người, chị đó là một nhà trị liệu về nhảy và chuyển động ở Mĩ. Vào hôm đó chị ấy về Việt Nam, và chị đó nói với chị rằng: 'Linh này, chị có thể thấy là em yêu vẽ, và em cũng thích giao tiếp với mọi người. Em có biết đến một ngành nghề gọi là trị liệu nghệ thuật không? Em nên thử tìm hiểu xem. Chị đã ứng học bổng Fulbright để học trị liệu nhảy và chuyển động, nên em cũng có thể nộp đơn cho học bổng đó.' Vậy là chị đã tìm hiểu, và chị nhận ra rằng đây chính là điều mình muốn làm, vậy thôi, đó là cách nó bắt đầu." Chị linh cười nhẹ, "Chị chẳng hề biết trị liệu nghệ thuật là gì cho đến khi người đó nói cho chị."

"Như là định mệnh vậy," Mình quá bất ngờ để nói thêm điều gì, nên mình tặng chị 1 like.

Nguồn: Dance/Movement therapy Vietnam

"Okay, em đã hỏi câu hỏi này trong buổi talkshow rồi, nhưng em sẽ hỏi một lần nữa ở đây. Cho những nhà trị liệu nghệ thuật trong tương lai, những tính cách hay kĩ năng nào mà chị nghĩ sẽ là một điểm cộng nếu có?"

"Chị nghĩ là có rất nhiều khi nói về các tính cách và kỹ năng, nhưng chị nghĩ sự đồng cảm là một tính cách phổ biến mà các nhà trị liệu thường có, không chỉ là thông cảm, mà là đồng cảm. Gì nữa nhỉ? à yêu thương, có nhiều tình yêu cho nhân loại, cho nỗi đau của loài người nói chung; và biết cách lắng nghe. Nhưng đó là một kỹ năng mà nhà trường sẽ rèn em, để lắng nghe tốt hơn. Và sự tò mò cũng quan trọng bởi vì nếu không, sẽ rất khó để ngồi với một thân chủ cỡ 4 tiếng, đúng chứ?” chị cười khúc khích, "Em sẽ kiểu, trời đất ơi, mình hết mất thứ để hỏi rồi. Hơn nữa, chị không biết điều này có được tính vào tính cách hay kỹ năng, nhưng một điều quan trọng nữa là em đã trải nghiệm sức mạnh của nghệ thuật. Kiểu như là em không nhất thiết phải vẽ từ khi còn nhỏ hay gì, nhưng chị nghĩ em phải trải nghiệm nó đủ lâu và đủ sâu để cả cơ thể em hiểu rằng 'tuyệt vời, nghệ thuật thật là quyền lực, tuyệt vời, vượt ra cả câu chữ.' Kiểu em phải thật sự tin vào nghệ thuật, để em có thể truyền niềm tin và năng lượng đó cho thân chủ của em."

"Phải..." Khi mình đang tìm câu hỏi cuối trong các tờ giấy nhớ, có thể để tiếp tục cuộc trò chuyện, chị Linh hỏi: "Vậy tại sao em lại chọn chị? Tại sao em lại chọn ngành này?"

"Dạ thì em đã nghe đến nghề này vài lần từ những người nổi tiếng, em xem họ trên truyền hình, và họ nói rằng trị liệu nghệ thuật là điều đã giúp họ vượt qua những thời gian khó khán và giữ họ mạnh mẽ. Nên em cảm thấy rất tò mò về điều đó, và em muốn tìm hiểu thêm về ngành này.”

"Thật tuyệt, chị rất mừng là em bỏ thời gian đầu tư vào nó."

"À đây, em tìm thấy câu hỏi cuối cùng rồi nè. Nếu một thân chủ tìm tới chị và cảm thấy hoàn toàn bị vắt kiệt nhưng lại không có mục tiêu cụ thể nào cho buổi trị liệu, chị sẽ làm gì để giúp họ?"

"Em biết đó, nếu người đó tìm đến buổi trị liệu, nó sẽ hiệu quả hơn nếu họ có một mục tiêu, nhỏ thôi, đó không cần phải là một mục tiêu lớn, đúng chứ? Có thể là một điều gì đó họ muốn biết thêm về bản thân, hoặc là nếu họ đang rất kiệt quệ, chị sẽ gợi ý cho họ một mục tiêu, ví dụ là 'ta có nên nói về lý do, hay điều gì đã khiến bạn mêt mỏi đến vậy?' Và đó có thể là những điều không cân bằng đang diễn ra trong cuộc sống của họ. Có thể họ đang tham gia quá nhiều dự án cùng lúc, hay họ không thể ngủ ngon mỗi tối, hay họ ăn chưa no, là vậy đó, sự kiệt quệ có thể chính là mục tiêu trong trị liệu nghệ thuật, như kiểu tại sao người đó lại kiệu quệ; và họ cần những gì để cân bằng lại năng lượng. Đó có phải là những gì em đang cảm thấy không?- chị mỉm cười bông đùa, và mình cười nhẹ.

Nguồn: Evergreen

Sau khi chị Linh đã trả lời tất cả các câu hỏi mình chuẩn bị, bọn mình đã trò chuyện một lúc trước khi hết giờ hẹn. Mình đưa chị xem một cuốn sách tên là "Art Therapy Techniques and Applications" của Susan I. Buchalter (tạm dịch: Các kỹ thuật và thực hành trong trị liệu nghệ thuật) và hỏi: "Em đã mua cuốn sách này để tìm hiểu thêm về các hoạt động trong trị liệu nghệ thuật nè. Chị có nghĩ nó sẽ có hại nếu em thử các hoạt động này mà không có nhà trị liệu nghệ thuật không?"

"À phải, chị nghĩ nó vẫn sẽ có ích. Nhưng nếu em có một nhà trị liệu, họ sẽ giúp em có nhiều câu hỏi và góc nhìn hơn. Em hiểu ý chị chứ? Như là em sẽ có thể nói, 'ồ woa, em không biết mình vừa vẽ cái này', hay đại loại vậy. Nhưng chị nghĩ nó vẫn sẽ chữa lành nếu em làm các hoạt động một mình. Nhưng nếu em có một nhà trị liệu nghệ thuật, bọn chị thường hỏi em các câu hỏi để em có thể hiểu thêm về tác phẩm của mình. Nhưng không có nhà thị liệu, nó vẫn rất tuyệt. Vậy nên cứ tiếp tục nhé."

"Cám ơn chị, à và một điều nữa, em đã tò mò về điều này từ buổi talkshow trước của chị, nhưng hình ảnh ở nền zoom của chị có nghĩa là gì thế ạ?"

"À, nó là một tác phẩm từ một hoạ sĩ màu nước, và bọn chị dùng nền này cho các buổi gặp mặt online. Nó như là một chuỗi dự án về sức khoẻ tinh thần mà bọn chị làm tháng 12 năm ngoái, ngày 20/12. Còn ý nghĩa thì em có thể quyết định, nó có nghĩa gì với em?" - chị hỏi, di chuyển về phía bên phải để mình có thể thấy toàn bộ bức tranh,

"À đầu tiên em cứ tưởng là hai cánh tay, nhưng giờ thấy cả bức tranh, hoá ra đó là khuôn mặt... Với em, nó giống như là xoa dịu cảm xúc?”

"Vậy thì bàn tay là từ cùng một người hay là từ người khác?" 

"Nó giống như là bàn tay của người mẹ đang xoa đầu con vậy."

"Tuyệt vời, phải,"- Chị Linh nói, "Đây là một phần về trị liệu nghệ thuật đó em. Chị không nói em rằng ý nghĩa của bức tranh là gì. Nên tưởng tượng đây là một tác phẩm em vẽ; chị sẽ không nói với em rằng 'ồ, đây là bàn tay của mẹ đang chăm sóc em,' Chị sẽ hỏi em nó có nghĩa gì với em, đúng chứ? Và sau đó em nói với chị đây là bàn tay của người mẹ, nhưng với chị, chị có thể nghĩ đó là bàn tay của chính người này. Và chúng ta có thể phân tích bức tranh theo hai cách khác nhau. Vậy nên trong trị liệu nghệ thuật, chị không 'đọc' tác phẩm của em. Chị sẽ hỏi các câu hỏi để em nói chị biết tác phẩm đó có ý nghĩa gì với em." - chỉ lên không trung vào hình vuông nhỏ phía trên nền tranh, chị tiếp tục, "Vậy ngôi nhà nhỏ ở đây thì sao? Hay nó có thể có nghĩa khác với em. Nó không nhất thiết phải là một căn nhà."

"Em chỉ nghĩ nó là một hình vuông thôi," I cười, "Nó nhìn giống như một hình hộp cho em vì nó chẳng có mái nhà". 

"Ồ, hay đó, em nghĩ nó là một mái nhà", vì kết nối mạng yếu, chị nghe nhầm mình một chút, nhưng câu hỏi của chị lại đưa mình đến một góc nhìn khác, "Vậy em nghĩ điều gì đang xảy ra ở đó? Em nghĩ có gì đang đi ra hay đi vào đó không? Bất cứ gì..?"

"Em nghĩ là, nhìn nó như đang ở xa lắm vậy. Em nghĩ nó giống như giấc mơ của người đó."

"Wow, điều đó thật tuyệt, em thấy chứ? Nó thật sự tuyệt vời. Chúng ta có thể nhìn bức tranh theo các nghĩa thật khác nhau, theo những góc nhìn cá nhân..."

Ảnh từ buổi phỏng vấn

- Hết.

A SKETCH TO ART THERAPY

Interview with art therapist Nguyễn Hương Linh (Part 2)

...

"Right, so how did your story start with art therapy? How did you know about this job?"

"How did I know about it? That's a great question; I'm so glad that you're really curious about this. So I started after I graduated my bachelor; I studied architecture in South Korea for five years. When I graduated, I already knew that I didn't want to work as an architect. So I started to work as a graphic designer, I enjoyed making art, and I also started to work as a book author; I wrote and illustrated books for adolescents and children, and I translated a book on secure abuse recovery for teenagers. And, like, those are so dear to me, and I realized I enjoyed working with people. So I started to join different groups, meet different people, did a lot of things, volunteer as well, and people invited me to be a part of their projects, creating some impact and social change. I really enjoyed it; I felt like this, this is what makes me feel alive, and I still love art very much. So back then, in Hà Nội, when I came back to Vietnam in 2015, there were people who were really passionate about Artistic tools as a tool of self-exploration. So they don't care if you can dance well, they don't care if you can sing well, all they care about is you aloud yourself to express. And I attended their classes and workshops, and I was mind blown. Arts weren't just school subjects that we learn to prove ourselves, it's something you learn to know more about yourself, and that impacted me. And then one day there was this lady, a dance/movement therapist who studied in the US. That day she came back to Vietnam - she's Vietnamese- and she told me like, 'Hey, Linh, I can see that you love visual art, and you enjoyed working with people. Do you know that there's a field called art therapy? You should look into it. I applied Fulbright scholarship to study dance and movement therapy, so maybe you could also apply for the same scholarship.' So I looked it up, and I was like, 'wow, this is what I want to do,' so yeah, that's how it happened." Ms. Linh snuggled, "I had no idea what art therapy is until she told me."

"It was like destiny," I was too stunned to speak, so I gave her a thumbs up.

Source: Dance/Movement therapy Vietnam

"Okay, I've already asked this question in your talk show, but I'll ask it again here. So for the future art therapists, what traits or skills do you think would be an advantage to have?"

"I think there's just so many in terms of traits and personalities, but I think empathy is a prevalent trait that therapists tend to have. And loving, having a lot of love for humanity, for human suffering in general, and being good at listening. But that’s the skills that the school will train you to be a better listener. And curiosity is important because if you're not, it will be hard to sit with a client for 4 hours, right?,” she giggled, "You'd be like, oh my gosh, I run out of things to ask. Also, I don't know if this counts as traits or skills, but one important thing is that you have experienced is the power of art making. Like you don't have to make art since you were a kid or something, but I think you need to experience it long enough and in-depth so that your whole body understands that 'wow, art making is compelling, amazing, beyond words.' Like you really believe in art making, so that you can transfer that power and belief to your client."

"yeah.." while I was looking for the last questions in the notes around the table, maybe to continue the conversation, Ms. Linh asked: "So how did you pick me? How did you pick out this occupation?"

"Well, I've heard about this occupation several times from influencers, I watched them on video, and they said that art therapy is the thing that helps them to go through the hard times and helps them to stay strong. So I felt inquisitive about that, and I want to learn more about it.”

"That's cool! I'm so glad that you take time to invest in it.”

"Oh yeah, I found the last question. What if a client comes to you feeling extremely exhausted but doesn't have any goal for the session, what would you do to help them?"

"So you know, if he or she, if they come to the session, it would be more effective that they have a goal, small goal, it doesn't have to be a big goal, right? Maybe something they want to explore, maybe if they are very exhausted, I would suggest them a goal, like 'shall we talk about why, or what drained you?' and it could be something imbalance going on in their life. Maybe they are subject to many projects, or they don't sleep well at night, or they don't eat enough, so yeah, exhaustion itself can be a goal in therapy, like why one is exhausted; and what do they need to balance their energy. Is that how you feel?"-she smiled, and I laughed.

Source: Evergreen

After Ms. Linh had replied to all the questions I had prepared, we chatted before the time ran out. I showed her a book called Art Therapy Techniques and Applications by Susan I. Buchalter and asked: "So I've bought this book to learn more about art therapy. Do you think it could be harmful if I do the activities here without an art therapist?"

"Oh yeah, I think it would still be helpful. But when you have an art therapist, they offer you more questions and perspectives. You know what I mean, so you could be like, 'oh wow, I didn't know I drew that' or something. But it's still therapeutic when you do the exercises by yourself. But when you have an art therapist, we often ask questions so that you can understand your artwork. But without an art therapist, it's still great. So yeah, keep doing it."

"Thank you, and one more thing, I've been curious about this since your last talk show, but what's the meaning of the picture in your background?"

"Oh, it's a work from a watercolor artist, and we use this background for an online summit. It's like a series of mental health workshops that we did last December, December 20th. So the meaning is for you to decide. What does it mean to you?" - she asked me, moving to the right so that I can see her full background,

"Oh first, I thought it was two hands, but now that I see the whole thing, it turned out to be a face... For me, it's like soothing feelings?”

"Is the hand from the same person or someone else?" 

"It looks like the mom's hand rubbing his head."

"Wonderful, yeah,"- Ms. Linh said, "so this is a part of what art therapy is. I don't tell you what the picture means. So imagine you created this one; I would not tell you like, 'ohh, this is your mom's caring hand. I would ask you what it means for you, right? So then you would tell me it's a mom's hand, but for me, it can be this person's hand. So we could interpret it differently. So in art therapy, I don't read your artwork. I ask questions so that you tell me what it means to you." - pointing in the air at the little square on the top of the picture, she continues, "And what about the little home here? Or it can be something to you. It doesn't have to be home."

"I thought like it's just a square," I snuggled, "It kinda looks just like a cube to me because it doesn't have a rooftop". 

"Oh, okay, you think it's a rooftop", because of the connection, she misheard me a bit, but her question led me to another view, "So what do you think is happening there? What do you think is coming in or out? Anything..?"

"I mean, that just looks like from far, far away. I'd just say it looks like the person's dream."

"Wow, that's cool, see? It's so awesome. We can interpret it so many different ways, personal ways."

Picture from the interview

- The end