Trị liệu nghệ thuật là gì? Một vài lý thuyết về trị liệu nghệ thuật (What is art therapy? - Basic facts about art therapy)

 A SKETCH TO ART THERAPY

Trị liệu nghệ thuật là gì? 

- Một vài lý thuyết về trị liệu nghệ thuật

(English version below)

Nguồn: The why and how of art therapy

1. Trị liệu nghệ thuật là gì?

Trị liệu nghệ thuật có rất nhiều cách giải thích khác nhau, dường như mỗi nhà trị liệu lại có một định nghĩa cho riêng mình về lĩnh vực này. Đối với mình, sau khi đã tìm đọc và cập nhật từ khá nhiều nguồn, mình đã đúc kết ra được một định nghĩa dành cho trị liệu nghệ thuật. Trị liệu nghệ thuật là việc sử dụng nghệ thuật trong chữa bệnh và trị liệu, với mục đích cải thiện sức khoẻ tinh thần của con người và giúp họ hiểu sâu hơn về tiềm thức - nội tâm của bản thân.

Gần đây mình đã có cơ hội tham gia một talkshow của hai nhà trị liệu nghệ thuật là chị Nguyễn Hương Linh (Nhà trị liệu nghệ thuật được đào tạo tại Mĩ - người sáng lập Mai:tri) và chị Hoa Nguyễn (Thạc sĩ trị liệu nghệ thuật được đào tạo tại Úc). Trong buổi talkshow, chị Linh đã làm rõ Trị liệu nghệ thuật (Art therapy) bao gồm những lĩnh vực nào. Chị ví lĩnh vực trị liệu bằng các môn nghệ thuật (Arts therapy) như một chiếc ô, trong đó, Trị liệu nghệ thuật (Art therapy) bao gồm các môn với một sản phẩm hữu hình như vẽ, tô màu, cắt dán, nặn đất sét, thêu,... Ngoài ra còn có những ngành nghề khác như trị liệu âm nhạc (music therapy), trị liệu chơi (play therapy),... cũng bao gồm trong chiếc ô ấy.

2. Một vài lý thuyết về trị liệu nghệ thuật

Không như suy nghĩ của nhiều người, trị liệu nghệ thuật là một lĩnh vực có bề dày trong lịch sử hình thành, với rất nhiều ngành nghề mang tính ảnh hưởng bao gồm hội hoạ, tâm lý, thần kinh, và vô số những nghề nghiệp khác.

Tuy khái niệm rằng nghệ thuật có sức mạnh để thay đổi tâm trạng con người đã có từ rất lâu, nhưng chỉ đến thế kỷ 19 các sản phẩm nghệ thuật và quá trình tạo nên chúng mới được cho là có khả năng chữa lành. Năm 1887, nhà triết học - thần kinh học John Dewey đã nói về khả năng của nghệ thuật để tạo nên một "bản thân hài hoà một cách hoàn hảo". Trong ba nhân vật thế kỉ 19 đã trải đường cho việc sử dụng nghệ thuật trong trị liệu sau này, người với giả thuyết được biết đến nhiều nhất là Sigmund Freud. Đóng góp lớn nhất của ông vào ngành trị liệu nghệ thuật là ý tưởng về một khía cạnh vô thức của tâm hồn, và chỉ có thể được nhận ra qua sự hiểu biết về hệ thống các ký hiệu, biểu tượng của mỗi cá nhân; và những kiến thức và ứng dụng của ông về quá trình sáng tạo và tầm nhìn của tâm trí. Những điều này đã tạo nên hai trong những kỹ năng thực hành quan trọng nhất với trị liệu nghệ thuật: 

a) Việc phân tích các tác phẩm nghệ thuật như một nguồn thông tin: với cõi vô thức như một cách thể hiện những nỗi sợ, mơ mộng và góc nhìn của người được chữa trị dường như được nhận thấy qua hình ảnh dễ dàng hơn là qua từ ngữ.

b) Việc ứng dụng các hoạt động sáng tạo như một cách thúc đẩy tái hoà nhập và chữa lành cho một tâm trí đang bị xao nhãng và rối loạn. 

Ngoài giả thuyết của Freud, trong những năm cuối thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20, vô số những giả thuyết khác cũng đã được đưa ra, tiếp nối với những ứng dụng của nghệ thuật trong các phiên trị liệu. Để rồi đến những năm 1940, với sự hiện diện của những lý thuyết then chốt và những kỹ năng trị liệu thiết yếu, một ngành nghề chuyên môn mang tên trị liệu nghệ thuật đã ra đời.

Nguồn: The History of Art Therapy Education

Sau khi ngành trị liệu nghệ thuật ra đời, vào năm 1965, người tiên phong có ảnh hưởng nhất cho đến nay là Margaret Naumberg, vốn là giáo viên mỹ thuật đã khởi đầu cách tiếp cận mới với trị liệu nghệ thuật. Nhen nhóm từ các lý thuyết của Freud, đặc tả việc giải phóng tâm trí vô thức thông qua cách vẽ tự phát (spontaneous art). Tin rằng kiểu vẽ có thể thể hiện một phần nào đó về hệ thống ký hiệu giao tiếp của mỗi người, bà đã phát triển một phương pháp tạm gọi là "Liệu pháp nghệ thuật định hướng phân tích" (Analytically Oriented Art Therapy), nhấn mạnh sự giao tiếp và "chuyển giao" giữa bệnh nhân và nhà trị liệu qua tranh và ảnh. Người có ảnh hưởng thứ hai là Edith Kramer, cũng làm trong ngành giáo dục vẽ, nhưng không như Naumberg, bà không đặt nặng việc các hệ thống ký hiệu thể hiện điều gì trong các sản phẩm nghệ thuật, bà quan tâm hơn đến quá trình tạo ra sản phẩm như một quá trình chữa lành. Với Kramer, bà cho rằng kỹ năng cơ bản của một nhà trị liệu là tạo ra một môi trường thoải mái với những yếu tố cần thiết để sáng tạo. Và rồi qua việc sáng tạo, người được chữa trị sẽ có thể hình ảnh hoá những cảm xúc, khát khao,... từ nội tâm. (Đọc thêm ở The History of Art Therapy Education)

Đến nay, mỗi nhà trị liệu nghệ thuật đều có những cách khác nhau để tìm hiểu và trị liệu cho thân chủ của mình. Theo The Art Therapy Sourcebook của Cathy A. Malchiodi có viết: "Trong trị liệu nghệ thuật có hai cách để đưa ra yêu cầu giúp thân chủ tạo nên một sản phẩm: trực tiếp, nghĩa là yêu cầu của nhà trị liệu có một chủ đề nhất định hoặc hướng dẫn chi tiết; và gián tiếp, nghĩa là nhà trị liệu không có một chủ đề hay phương thức cụ thể nào bắt buộc thân chủ phải làm theo" (tạm dịch). Giải thích rõ ràng hơn, tác giả đưa ra ví dụ về một yêu cầu trực tiếp của nhà trị liệu có thể là: "Vẽ một bức tranh về gia đình bạn", và gián tiếp là: "Vẽ một bức tranh về bất cứ thứ gì bạn thích." Cả hai cách thức này đều có tác dụng riêng và được sử dụng ở các giai đoạn trong trị liệu nghệ thuật. Các nhà trị liệu sẽ chọn đưa ra một yêu cầu trực tiếp hay gián tiếp dựa theo mong muốn, sở thích, hay mục tiêu hướng đến của thân chủ.

What is Art therapy? 

- Basic facts about Art therapy

Source: The why and how of art therapy

1. What is art therapy?

There are several different explanation for art therapy, it seems like each therapist has her own definition for the field. For me, after some research and updating, I've also concluded to my own definition for art therapy. Art therapy is the use of art in therapy with the purpose to improve human's mental health and help them to have a deeper understanding of their inner selves.

Recently, I've had the chance to attend an online talkshow of two Vietnamese art therapist, Ms. Nguyễn Hương Linh (Art therapist trained in America - founder of Mai:tri), and Ms. Hoa Nguyễn (Art therapist trained in Australia).In the talkshow, Ms. Linh has clarified which subjects included in Art therapy. She likened Arts therapy to an umbrella, inside it, Art therapy included subjects with physical products like drawing, painting, folding, collage,... apart from that, there are several other occupations included in the umbrella of Arts therapy, such as Music therapy, Play therapy,...

2. Basic facts about art therapy

Unlike the prejudice of many people, Art therapy is an area with the depth in formation history, with influenced of a considerable amount of other professions including painting, psychology, neurology, etc.

Although the power of art to transform human emotion was recognized for a long long time, it was not until the 19th century that the product and the activities of making art were viewed as having a 'healing' potential. In 1887, philosopher - psychologist John Dewey suggest the capacity of art to produce a 'perfectly harmonized self'. Of the three individuals in the 19th century that paved the way for the use of art as therapy today, the most commonly known of these is Sigmund Freud. His major contribution of art therapy included the idea of an unconscious level of psychology, and knowable only through an understanding of the personal symbol system, and his use and understanding of neurotic vision and the creative process. These led the way to two of the major practices in art therapy:

a) The analysis of the art product as a source of information about the client: with the unconscious as expressed in a patient's fantasies, daydreams and fears can be projected more immediately in pictures than in words.

b) The use of creative activity as a healing, reintegrative force for the disorganized and disturbed mind.

In addition to Freud's theory, in the late 19th century and early 20th century, countless other theories were put forward, following the applications of art in therapy sessions. Then in the 1940s, with the presence of key theories and essential therapeutic skills, a profession called art therapy was in existence.

Source: The History of Art Therapy Education

After the birth of art therapy, in 1965, the most important pioneer in the profession, Margaret Naumberg, first an art teacher, has started a new approach to Art therapy. Stemming from the theories of Freud, that stressed the release of the unconscious mind through the use of spontaneous art expression. Believe that the type of art can show some part of the symbolic form of speech, she created a strategy called "Analytically Oriented Art Therapy", emphasizing the communication and transference between patient and therapist expressed in pictures and images. The second important pioneeer in the field is Edith Kramer, also had an art education background, but unlike Naumberg, she placed the value of Art therapy not so much on the symbolic communication of the product, as on the very act of creating art as a healing act. For Kramer, the primary function of an art therapist is to create an atmosphere alive with qualities essential to create art. Then through the creative act, the patient is able to graphically pictoralize inner sensations, desires, etc. (Read more at The History of Art Therapy Education)

Until now, each art therapist would have different ways to treat and learn about their client. According to The Art Therapy Sourcebook of Cathy A. Malchiodi, "In Art therapy, there are two kinds of approaches to art making: directive, which means the task has a specific theme or instructions, and nondirective, meaning there is no specific subject matter or particular way of doing the task". Explain it more clearly, the author give example of a directive approach can be: "Draw a picture of your family", and a nondirective one can be: "Draw a picture of whatever you like". Both of these approaches are valuable and are used in different points in art therapy. Art therapists often choose to be nondirective or directive, depending on the client's needs, interests, and preferences.